محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
692
خلاصة الحكمة ( فارسى )
و بطىء الحركة باشد و سبب اين دو امر است يا كثرت اخلاط است و يا عدم نضج است « 1 » اما كثرت اخلاط آن است كه طبيعت بر سبيل بحران اخلاط غليظه نضيجه بسيارى را دفع نمايد به مجارى بول و با مائيت مخلوط گشته با بول اخراج يابد و البته در اين صورت بول غليظ مىباشد و اما عدم نضج كه سبب غلظت باشد آن است كه فضول غليظه غير نضيجه بسيارى مخلوط بمائيت گردد و با بول مندفع شود و در اين صورت غلظت در بول بسيار واقع مىشود به سبب اختلاط اخلاط غليظه نضيجه و فرق ميان هر دو آن است كه آن چه از سبب خلط نضيج بطريق بحران است مستوى القوام مىباشد و آن چه از خلط عديم النضج است غير مستوى القوام مىباشد و آن كه بول مقدم از خلط نضيج « 2 » مفرط الغلظ بسيار غليظ مىباشد پس كمتر مىگردد غلظت آن و باز ميل به غلظت مىنمايد و اين در انتهاء حميات غليظه واقع مىگردد و جهت آن كه نضج ماده در انتهاء امراض مىباشد . و همچنين نزد انفجار اورام باطنيه براى اخراج مدّه و ماده بسيار به يك دفعه و لازمه اين است كه در عقب ظهور بول غليظ خفت و راحت در علت ظاهر مىگردد و نيز رسوب آن غليظ و بسيار مىباشد و در انفجار ورم و خروج قيح آثار ورم با آن مىباشد و آن چه به سبب فجاجت و عدم نضج باشد « 3 » مقدم بر آن بول غليظ و ساير علامات و آثار ديگر نمىباشد و عقب آن هيچ خفتى و راحتى در علت ظاهر نمىگردد و اما آن چه سبب غلظت بول اخلاط رقيقه نضيجه باشد تقدم رقت بول و بعد از آن غلظت ظاهر شدن ، دلالت بر آن مىنمايد . و ليكن غلظت اين ، كمتر از اوّل و مقدار اين ، از آن زياده و رسوب اين رقيق مىباشد . « 4 » و ببايد دانست كه غلظت بول در امراض حادّه قبل از منتهاى مرض ، نمىتواند بود كه
--> ( 1 ) . ب : ( است ) حذف شده . ( 2 ) . الف : نضج . ( 3 ) . الف : ( باشد ) حذف شده . ( 4 ) . ب : باشد .